कैलाली : नेपाली राजनीतिमा नेकपा (एमाले) एउटा यस्तो शक्ति हो, जसले स्थापनाकालदेखि नै मुलुकको लोकतान्त्रिक र कम्युनिस्ट आन्दोलनमा निर्णायक भूमिका निर्वाह गर्दै आएको छ। तर, पछिल्ला केही वर्षका राजनीतिक घटनाक्रम, सत्ता समीकरणको खेल र आन्तरिक कलहका कारण यो पार्टी आज गम्भीर संकटको दोसाँधमा उभिएको छ। अबको एमाले कस्तो हुने? के यो फेरि जनविश्वासको केन्द्र बन्न सक्छ? यी प्रश्नहरूको उत्तर खोज्न एमालेले गम्भीर आत्मसमीक्षा र निर्मम अप्रेशनको बाटो रोज्नुपर्ने बेला आएको छ।
१. विगतका गल्ती र पाठ
एमालेले सबैभन्दा पहिले आफ्ना विगतका कमजोरीहरूलाई स्वीकार गर्न सक्नुपर्छ। झण्डै दुई-तिहाइ नजिकको जनमत पाउँदा पनि त्यसलाई जोगाउन नसक्नु, आफ्नै पार्टीभित्रको व्यवस्थापन गर्न नसक्नु र सत्ताका लागि भएका अस्वाभाविक गठबन्धनहरूले पार्टीको छवि धुमिल बनाएको छ। संसद् विघटन जस्ता कदमहरूले संवैधानिक मर्यादामाथि प्रश्न उठाएको तथ्यलाई नजरअन्दाज गर्न मिल्दैन। विगतका ती ‘अहंकार’ र ‘उत्तेजना’ बाट पाठ सिकेर अबको बाटो तय गर्नु नै एमालेको पहिलो दायित्व हो।
२. जनतासँग क्षमायाचना र नयाँ संकल्प
राजनीतिमा जनता नै जनार्दन हुन्। तर, पछिल्लो समय एमाले नेतृत्व र आम नागरिकबीचको दूरी बढेको महसुस हुन्छ। भ्रष्टाचारका काण्डहरूमा पार्टीका नेताहरूको नाम मुछिनु, सुशासनको नारा नारामै सीमित हुनु र जनजीविकाका सवालभन्दा सत्ताको दाउपेचमा बढी केन्द्रित हुनुले जनतामा निराशा छाएको छ। त्यसैले, एमालेले अब “हामीबाट गल्ती भयो” भन्दै खुला हृदयले जनतासँग क्षमायाचना गर्नुपर्छ। यो क्षमायाचना शब्दमा मात्र होइन, व्यवहारमा पनि देखिनुपर्छ।
३. पार्टीको पुनर्निर्माण र वैचारिक शुद्धीकरण
एमालेभित्र आज दक्षिणपन्थी विसर्जनवाद र अवसरवादले जरा गाड्दै गएको देखिन्छ। पार्टी कार्यकर्तामुखीभन्दा पनि नेतामुखी बन्दै गएको छ। अब एमालेलाई ‘काडर’ बेस पार्टीबाट पुनः ‘मास’ र ‘क्याडर’ को सन्तुलित संगठन बनाउन जरुरी छ। पार्टीभित्रको गुटबन्दी अन्त्य गर्दै निष्ठावान र इमानदार कार्यकर्तालाई उचित स्थान दिनुपर्छ। भ्रष्टाचारमा मुछिएका वा विवादित अनुहारहरूलाई पाखा लगाएर शुद्धीकरण अभियान सञ्चालन नगर्ने हो भने एमाले पनि अरू परम्परागत पार्टी जस्तै ओरालो लाग्ने निश्चित छ।
४. नेतृत्वमा पुस्तान्तरणको अपरिहार्यता
एमालेको अहिलेको सबैभन्दा ठूलो चुनौती र आवश्यकता ‘पुस्तान्तरण’ हो। दोस्रो र तेस्रो तहका नेताहरू सक्षम हुँदाहुँदै पनि नेतृत्वमा दशकौँदेखि उही अनुहार दोहोरिरहनु लोकतान्त्रिक पार्टीका लागि शुभ संकेत होइन। नयाँ पुस्तासँग नयाँ विचार, प्रविधि र कार्यशैली छ। पुरानो पुस्ताले ‘अभिभावक’ को भूमिका निर्वाह गर्ने र नयाँ पुस्तालाई ‘कार्यान्वयन’ को जिम्मा दिने गरी नेतृत्व हस्तान्तरणको प्रक्रिया तुरुन्त सुरु गर्नुपर्छ।
५. केपी शर्मा ओलीको बहिर्गमन र नयाँ नेतृत्व
वर्तमान अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले पार्टीलाई यहाँसम्म ल्याउन महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्नुभयो। विशेषगरी राष्ट्रियताका सवालमा उहाँको अडान सराहनीय छ। तर, राजनीतिमा एउटा समय आएपछि विश्राम लिनु नै बुद्धिमानी हुन्छ। पछिल्ला वर्षहरूमा उहाँको कार्यशैलीले पार्टीभित्र विभाजन र बाहिर अलोकप्रियता बढाएको विश्लेषण गरिँदैछ।
पार्टीलाई नयाँ उर्जा दिन र बिग्रिएको साख जोगाउन अध्यक्ष ओलीले तत्काल नैतिकताका आधारमा राजीनामा दिएर मार्गप्रशस्त गर्नु उचित देखिन्छ। उहाँले ‘मार्गदर्शक’ को भूमिकामा रहेर युवा नेतृत्वलाई अगाडि बढाउँदा नै पार्टीको हित हुनेछ। सत्ताको लिप्साभन्दा पार्टीको भविष्य ठूलो हो भन्ने कुरालाई नेतृत्वले बुझ्न ढिला गर्नु हुँदैन।
६. अबको कार्यदिशा: समृद्ध नेपाल र सुदृढ एमाले
एमालेले अब “समृद्ध नेपाल, सुखी नेपाली” को नारालाई केवल नारामा मात्र सीमित नगरी ठोस कार्ययोजनामा ढाल्नुपर्छ। कृषिको आधुनिकीकरण, जलविद्युतको विकास र युवा स्वरोजगारका एजेन्डामा एमालेले स्पष्ट खाका कोर्नुपर्छ। प्रतिपक्षमा रहँदा जिम्मेवार प्रतिपक्ष र सत्तामा रहँदा जनमैत्री शासन नै एमालेको अबको पहिचान बन्नुपर्छ।
निष्कर्ष
नेकपा (एमाले) का अगाडि चुनौतीका पहाडहरू छन्, तर अवसरका ढोकाहरू बन्द भएका छैनन्। यदि पार्टीले समयमै नेतृत्व परिवर्तन, आन्तरिक शुद्धीकरण र जनतासँगको सामीप्यतालाई केन्द्रमा राख्यो भने फेरि पनि देशको प्रमुख शक्तिको रूपमाI उदाउन सक्छ। विचार, संगठन र नेतृत्वमा आमूल परिवर्तन नै अबको एमालेको निर्विकल्प बाटो हो।
२०८२ चैत्र २२, आईतबार
