महेन्द्रनगर : कञ्चनपुरको कृष्णपुर नगरपालिका–२ मा रहेको मुक्त कमैया शिविरका महिलाहरूले आफैंलाई बदल्ने साहसिक कदम चालेका छन्। घरको चुल्हो–चौकोमै सीमित मानिएका ती महिलाहरूले अहिले थारु समुदायको मौलिक खानपान र संस्कृति प्रदर्शन गर्ने “विजयसाल घरबास” सफलतापूर्वक सञ्चालन गरिरहेका छन्।

परदेशनी चौधरी, जो नौ वर्षदेखि पाहुनाको सत्कारमा लागेकी छिन्, भन्छिन्, “अब पैसाका लागि श्रीमान्को मुख ताक्नुपर्दैन।” उनीसहित पाँच महिलाले मिलेर सञ्चालन गरेको यो सामूहिक घरबास थारु परिकार, नाचगान र ग्रामीण अनुभवको अनुपम केन्द्र बनेको छ।

घरबासमा आउने पाहुनालाई पतौला, मिसौला, ढिक्री, अन्डी धानको भात, स्थानीय माछा र कुखुराको मासुजस्ता मौलिक थारु परिकार खान पाइन्छ। सँगै, पाहुनाको चाहनाअनुसार परम्परागत पहिरनमा सजिएर सखिया, झुम्रा, लठ्ठिजस्ता नाच प्रस्तुत गरिन्छ — जसले थारु संस्कृतिलाई जीवन्त राख्ने काम गर्छ।

यी महिलाहरूको आत्मनिर्भरता खेती–पाती, पशुपालन र घरेलु उत्पादनसम्म फैलिएको छ। विजयसालको संरक्षण, त्यसबाट बनाइने भाँडाको बिक्री, र सिस्ने सिमसार र शुक्लाफाँटा निकुञ्ज घुमाउने व्यवस्था — यी सबैले पाहुनालाई केवल सेवा होइन, अनुभव दिन्छ।

नगरपालिका र गैरसरकारी संस्थाको सहयोगमा वाइफाइ, फर्निचर, गोलघर जस्ता आधारभूत संरचनाले घरबासलाई अझ व्यवस्थित बनाएको छ। अब त उनीहरूले आम्दानीको अंश सहकारीमा बचत गर्न थालेका छन्।

घरबासले यी महिलाहरूको जीवनलाई मात्र बदलिएको छैन, गाउँको मुहार पनि फेरिएको छ। पहिले श्रम बेचेर गुजारा चलाउने महिलाहरू अब संस्कृति बेचेर सम्मान, सशक्तीकरण र सन्तुलित आम्दानी कमाइरहेका छन्।