काठमाडौं : पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र शाहको पछिल्लो समयका गतिविधिले गणतन्त्रवादीहरूलाई झस्काएको छ। विशेषगरी, नाति हृदयन्द्र शाहलाई साथमा लिएर नारायणहिटी दरबार प्रवेश गरेको घटनालाई विभिन्न कोणबाट विश्लेषण गर्न थालिएको छ, जसलाई राजसंस्था पुनर्स्थापनाको आन्दोलनले ‘निर्णायक’ मोड लिने दाबी गरिरहेको बेला गरिएको ‘रणनीतिक’ कदमका रूपमा हेरिएको छ।
राजतन्त्र अन्त्य भएपछि पनि पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र बेलाबखत नारायणहिटी पुग्ने गरेका छन्, मुख्यतया ९६ वर्षीया माता रत्नराज्य लक्ष्मी शाहलाई भेट्न। तर, शनिबारको भ्रमण अलिकति पृथक र विशेष खालको थियो। यसपटक उनी एक्लै नभई पत्नी कोमल, छोरी प्रेरणा र नाति हृदयन्द्रसहित पारिवारिक दल लिएर प्रवेश गरेका थिए। राजावादीहरूका अनुसार यसअघि यसरी दलबलसहित पूर्वराजाको नारायणहिटी प्रवेश भएको थिएन। यो भ्रमणले राजतन्त्रकालीन ‘सवारी’ को झल्को दिएको र नेपाल ऋषि जगमान गुरुङको नेतृत्वमा भव्य स्वागत गरिएको थियो।
भ्रमणका उद्देश्य र ‘हृदयन्द्र’ को भूमिका
यो भ्रमणको मुख्य दुई उद्देश्य बताइएको छ: पूर्वमुमाबडामहारानी रत्नसँग भेटघाट र नारायणहिटी परिसरमा रहेको चतुर्व्यूहधाम नारायण मन्दिरमा पूजाआजा। पूजाआजामा पूर्वनवयुवराज हृदयन्द्रको सक्रिय सहभागिताले विशेष ध्यान तानेको छ। राजसंस्था निकट स्रोतले त यो भ्रमण हृदयन्द्रकै इच्छाअनुसार तय गरिएको दाबी गरेको छ।
स्रोतका अनुसार, “नवयुवराज अमेरिकाबाट सवारी भएपश्चात आफू जन्मिएको दरबारमा जाने र मुमा बडामहारानीसँग भेट गर्ने इच्छा जाहेर गरिबक्यो। त्यसै बमोजिम शनिबार जाने सेड्यूल राजाले बनाइबक्सेको हो।” यद्यपि, पूर्वराजाका संवाद सचिव फणिराज पाठकले भने ‘को-को जाने भन्ने निर्णय गर्ने त हजुरबा (ज्ञानेन्द्र) हुन्छ नि’ भन्दै हृदयन्द्रको ‘चाहना’ को चर्चालाई अप्रत्यक्ष रूपमा खण्डन गरेका छन्।
‘टाइमिङ’ को रहस्य र राजनीतिक सन्देश
यो भ्रमणको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण पाटो यसको ‘टाइमिङ’ हो। अहिले राजावादी शक्तिहरू राजसंस्था पुनर्स्थापनाका लागि ‘निर्णायक आन्दोलन’ को तयारीमा छन्, जसको लक्ष्य राजसंस्थालाई नारायणहिटीमा पुनस्र्थापित गराउनु रहेको छ। डा. जगमान गुरुङले त जेठ १५ गते नै राजालाई नारायणहिटी लगेर गद्दीमा राखिने सार्वजनिक घोषणासमेत गरेका छन्।
जेठ १५ बाट सुरु हुने आन्दोलनको ठिक छेकोमा पूर्वराजा आफैँ नारायणहिटी दरबार पुग्नुलाई संयोग मात्र मान्न सकिँदैन। यसलाई राजावादी आन्दोलनलाई थप बल पुर्याउने र जनतामाझ ‘राजसंस्थाको उपस्थिति’ को सन्देश दिने रणनीतिक कदमका रूपमा हेरिएको छ।
हृदयन्द्र शाह पछिल्लो समय युवा पुस्तामाझ निकै चर्चामा छन्। कतिपय राजावादीहरूले राजसंस्था पुनर्स्थापना भएमा सिधै उनैलाई राजा बनाउनुपर्ने मत पनि राखिरहेका छन्। तर, पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र भने आफैँ राजा बन्ने योजनामा रहेको बुझिन्छ। अमेरिकामा अध्ययनरत हृदयन्द्र गत जेठ ३ गते नेपाल आएका हुन्। उनी छुट्टी मनाउन आएको भनिए पनि उनी कति दिन बस्छन् र कहिले फर्किन्छन् भन्ने अझै खुलेको छैन, जसले उनको नेपाल बसाइलाई पनि राजनीतिक वृत्तमा चासोका साथ हेरिएको छ। यो भ्रमण केवल व्यक्तिगत भेटघाट र पूजाआजा मात्र थियो वा राजसंस्था पुनर्स्थापनाको आन्दोलनलाई ‘बढावा’ दिने एउटा सूक्ष्म राजनीतिक सन्देश? यसको पूर्ण प्रभाव आगामी दिनमा राजवादी आन्दोलनको स्वरूपले स्पष्ट पार्नेछ।
२०८२ जेष्ठ ११, आईतबार
