प्रकाश मिश्र/ काठमाण्डौं : आज फेरि बैशाख १२। नेपाली जनताको सामूहिक स्मृतिमा कहिल्यै नमेटिने खालको पीडादायी र ध्वंसात्मक घटनाको सम्झनासहितको दिन। २०७२ सालको यही दिन, बैशाख १२ गते शनिबारको मध्यान्ह, धर्तीले एक्कासि अकल्पनीय क्रन्दन गर्यो — जुन क्रन्दनले हजारौं जीवन सधैंका लागि शान्त बनायो र कैयौंलाई अनाथ, आश्रयविहीन, र भविष्यविहीन बनायो।
मात्र केही सेकेन्डको त्यो कम्पनले काठमाडौं उपत्यकादेखि गोरखा, धादिङ, सिन्धुपाल्चोक हुँदै देशका दर्जनौं जिल्ला क्षणभरमै ध्वस्त बनाए। घर टुटे, गुम्बा भत्किए, मन्दिर लडे, तर झन् भयावह — मान्छे माटोमा मिल्न थाले। कतै आमाले आफ्नो छोरालाई अँगालो हाल्न नपाउँदै गुमाइन, कतै बाबुले छोरीको हात समाउन खोज्दाखोज्दै पुर्न नसक्ने गरी गुमाए।
भूकम्पको तात्कालिक क्षणहरूमा उठेका धुलोका मुस्लाहरूले राजधानीलाई केही समयका लागि त इतिहासमै गुमाएको जस्तो बनायो। त्रास, रुवाई, करुण र कोलाहलको बिचमा, जीवन र मृत्युलाई छुट्याउने कुनै रेखा बाँकी रहेन। मान्छेहरूको चिच्याहट, उद्धारका लागि गरिएका चीत्कार र सहयोगका हातहरू — यी सबैले यो दिनलाई कहिल्यै भुल्न नसकिने बनायो।
प्राचीन मन्दिरहरू, सांस्कृतिक धरोहरहरू र ऐतिहासिक सम्पदाहरू, जुन हाम्रा पहिचानका प्रतीक थिए — सबै आँखाअगाडि भत्किए। धरहराको ढलाइ — एउटा युगको अन्त्य जस्तै बन्यो।
आजको दिन, बैशाख १२ — न केवल भौतिक विनाशको कथा हो, यो मानवीय पीडाको महाकाव्य हो। यो आँसु, आँकडा र आशाको त्रिकोण हो। हामीले गुमाएका ती निर्दोष जीवनहरू, ती असहाय अनुहारहरू, र पुनर्निर्माणमा खटिएका ती अठोट बोकेका हातहरू — सबैको सम्झना आज अनिवार्य छ।
तर समय सधैं उस्तै रहँदैन। भत्किएको ढुंगा फेरि ठडिन्छ, चिरिएको मन फेरि टालिन्छ। भूकम्पपछि नेपाली समाजले देखाएको धैर्यता, सहिष्णुता र पुनर्निर्माणको संकल्प पनि त्यत्तिकै ऐतिहासिक छ। भत्किएको धरहरा फेरि उठ्दैछ, तर गुमेका जीवनहरू कहिल्यै फर्कँदैनन्।
त्यसैले, आजको दिन केवल सम्झनाको होइन, संकल्पको पनि दिन हो। सधैंको लागि हामीभित्र जागिरहने चेतावनी हो — प्रकृतिसँग प्रेम गरौं, तर उसको शक्तिलाई अवमूल्यन नगरौं।
२०८२ बैशाख १२, शुक्रबार
